Socialisme in Friesland
-
Verbeelding
Veenarbeiders hebben de afgelopen eeuwen het landschap van Zuidoost Friesland met de hand gevormd. Zoals je vast weet, hadden ze een zwaar en uitzichtloos leven. Domela Nieuwenhuis kwam op voor deze werkende armen, en zo ontstond het socialisme in Nederland. In Het Andere Friesland kom je alles te weten over dit roerige stukje geschiedenis.
-
Ús Ferlosser
Voormalig predikant Domela Nieuwenhuis ageerde in zijn lezingen tegen de vijf K's: Kerk, Koning, Kapitaal, Kazerne en Kroeg. HIj moet een begenadigd spreker zijn geweest want de veenarbeiders noemden hem 'Ús Ferlosser'. In hun schamele woningen hing een foto van hem boven de deur.
In Museum Heerenveen kom je alles te weten over de meest geliefde én gehate persoon uit de 19e eeuw, bezoek de expositie 'Verguisd en Vereerd'.
-
Anarchistisch kamperen
In Appelscha ben je het hele jaar welkom op het kampeertterein van de anarchistische beweging. Het Kampeerterrein tot Vrijheidsbezinningis is alcohol- en drugsvrij en wordt al sinds 1933 op anarchistische wijze - dus zonder campingbaas - georganiseerd.
Ieder jaar met Pinksteren zijn er de Pinksterlanddagen: een weekend waar anarchisten samenkomen en waar allerlei workshops en lezingen over de sociale strijd worden gehouden.
-
Turfrace Smallingerland
Er zijn vroeger heel wat turven per boot uit Zuidoost Friesland naar Holland getransporteerd. Tijdens de Turfrace wordt er twee dagen lang 'voor de fun' gezeild door traditionele skûtsjes, snikken en pramen bij Drachten en omliggende dorpen.
-
Warm je aan De Turf
Boetiekhotel en grandcafé De Turf in Gorredijk opent in het voorjaar van 2026. Direct aan de Turfroute kun je je warmen aan de gastvrijheid van Nynke en haar team.
-
Domela's Paad fietsroute 25 km.
Mooi fietsrondje van Nij Beets, via de Ûlesprong, Tijnje en Oud Beets weer terug; de omgeving waarmee Domela Nieuwenhuis verbonden was. Je start en eindigt bij openluchtmuseum It Damshûs.
-
Openluchtmuseum
Levendig openluchtmuseum waar te ervaren is hoe arme turfstekers en rijke veenbazen nog maar 100 jaar geleden leefden. Neem een kijkje in de armoedige huisjes, het houten kerkje en de winkel annex kroeg waar de turfstekers verplicht inkopen moesten doen.
-
Logeren in een plaggenhut
Stap in de tijdmachine! In het Friese dorpje Boijl kun je logeren in een nostalgisch ingerichte plaggenhut, maar dan wel met het comfort van vandaag.
's Avonds de gezellige warmte van de houtkachel en daarna slapen in de bedstee. De volgende ochtend wordt je gewekt door zingende vogels. Dan is het tijd voor een ontbijt aan de boomstronk tafel. En dan is het tijd om te luieren in de hangmat. Als dát geen vakantie is...!
-
Vlechtmuseum Noordwolde
In het dorp Noordwolde bloeide vanaf 1825 de rotanindustrie op.
Eerst waren het thuiswerkers die manden vlechtten van wilgentenen. Later werden er op initiatief van dominee Van der Tuuk rieten stoelen fabriceerd; wel tweehonderdduizend per jaar!
Hiermee konden de vele kinderrijke gezinnen een inkomen vergaren. Het Nationaal Vlechtmuseum in de voormalige Rijksrietvlechtschool van Noordwolde vertelt het verhaal van deze rotangeschiedenis.
-
Turfsteken
Turfsteken
-
Koloniën van Weldadigheid
Direct over de grens van Zuidoost Friesland bevinden zich de Koloniën van Weldadigheid. Hier werden paupers en weeskinderen uit heel Nederland heropgevoed om aan de armoede te kunnen ontsnappen. Voorgedragen voor de Unesco Werelderfgoedlijst.
Beleefroute Strijd voor gelijkheid
In deze fietsroute neemt Jort Kelder je mee langs de bolwerken van het socialisme in Friesland. De hoofdpersoon in deze fietsroute is Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Samen met de socialisten vocht hij voor 'het land der vrijheid'.
NIj Beets
Lees het artikel van journalist Henk Vondeling over de sporen die het socialisme in het dorp Nij Beets heeft achtergelaten.
Staking 1888
Op 22 maart 18888 was er een grote staking van veenarbeiders die begon in Appelscha.
Aanleiding: gedwongen winkelnering.
De arme arbeiders waren namelijk verplicht hun boodschappen te doen in de veel te dure winkel van hun werkgever.
“ Leven en laten leven, denken en laten denken, doen en laten doen - als dát 's levens stelregel wordt, dan heeft een geeft ieder vrijheid en geluk is verzekerd ”
Ferdinand Domela Nieuwenhuis
-
Turfroute
Varen, fietsen, wandelen of camperen
Een mooi overblijfsel uit de tijd dat de turven vanuit Het Andere Friesland moesten worden afgevoerd naar de grote steden, waar ze als brandstof werden verkocht.
