Verzet op het Friese platteland | Liberation route
Het Friese verzet was van grote betekenis tijdens de bevrijding, met momenten van moed, risico en emotie. Deze wandeltocht, onderdeel van de Liberation Route, verbind de oorlogsverhalen van het Friese platteland rondom Bakkeveen.
In april 1945 zorgde de naderende komst van de Canadese bevrijders voor paniek bij het Scholtenhuis in Groningen, waar tijdens de oorlog honderden verzetsstrijders gevangen zaten en werden gemarteld. In een poging belastende personen uit de weg te ruimen, werden op 10 april 1945 tussen Bakkeveen en Allardsoog negen verzetsstrijders en een kunstenaar door de bezetter gedood; hun nagedachtenis wordt herdacht met een verzetsmonument.
Onder hen was Jan Welfing (1920–1945), een jon…
Het Friese verzet was van grote betekenis tijdens de bevrijding, met momenten van moed, risico en emotie. Deze wandeltocht, onderdeel van de Liberation Route, verbind de oorlogsverhalen van het Friese platteland rondom Bakkeveen.
In april 1945 zorgde de naderende komst van de Canadese bevrijders voor paniek bij het Scholtenhuis in Groningen, waar tijdens de oorlog honderden verzetsstrijders gevangen zaten en werden gemarteld. In een poging belastende personen uit de weg te ruimen, werden op 10 april 1945 tussen Bakkeveen en Allardsoog negen verzetsstrijders en een kunstenaar door de bezetter gedood; hun nagedachtenis wordt herdacht met een verzetsmonument.
Onder hen was Jan Welfing (1920–1945), een jonge Fries die zich tijdens de bezetting in het verzet inzette. Hij kwam op 14 april 1945, de dag van de bevrijding van de gemeente Opsterland, om het leven tijdens een hevig vuurgevecht in Ureterp. Zijn naam leeft voort in Wijnjewoude, waar een straat naar hem is vernoemd, de Welfingstrjitte.
Op de dag van de bevrijding, 14 april 1945, lag het voormalig werkkamp Sparjebrid in Hemrik er verlaten bij. Na de bevrijding kreeg het werkkamp al snel een nieuwe functie. De 'Duitsgezinden' werden opgespoord en hier gevangen genomen. Onder bewaking van het verzet verbleven zij hier in afwachting van hun straf.
Liberation Route Europe is een transnationaal gedenkteken. Een route die herdenkingsplekken en verhalen uit heel Europa met elkaar verbindt. Kijk voor meer informatie op www.liberationroute.com
Dit ga je zien
-
45
-
41
-
20
-
27
-
39
-
32
-
37
-
34
-
29
-
81
-
80
-
57
-
TOP Bakkeveen
TOP Bakkeveen
De TOP in Bakkeveen is hét startpunt voor je wandeling of fietstocht in Bakkeveen en omgeving. Vanaf Toeristisch Overstap Punt Bakkeveen kun je zo de mooie heidevelden intrekken!
-
66
-
16
-
44
-
40
-
53
-
Verzetsmonument WOII Bakkeveen
Verzetsmonument WOII Bakkeveen
In Bakkeveen herinnert een verzetsmonument aan tien Groningse verzetsmannen die op 10 april 1945 door de bezetter werden geëxecuteerd. Het staat op de plek waar hun lichamen kort na de bevrijding werden gevonden.
-
51
-
54
-
56
-
52
-
58
-
47
-
43
-
68
-
69
-
55
-
40
-
78
-
73
-
75
-
72
-
77
-
71
-
74
-
16
-
37
-
17
-
31
-
38
-
67
-
60
-
Voormalig werk-en interneringskamp Sparjebird Hemrik
In Hemrik stonden tijdens de bezetting de werkkampen Wurksathe en Sparjebird, waar de Nederlandsche Arbeidsdienst mensen voor Duitse arbeid inzette. Na de oorlog werd Sparjebird nog twee jaar gebruikt om NSB’ers en collaborateurs te interneren.
Voormalig werk-en interneringskamp Sparjebird HemrikVoormalig werk-en interneringskamp Sparjebird Hemrik
In Hemrik stonden tijdens de bezetting de werkkampen Wurksathe en Sparjebird, waar de Nederlandsche Arbeidsdienst mensen voor Duitse arbeid inzette. Na de oorlog werd Sparjebird nog twee jaar gebruikt om NSB’ers en collaborateurs te interneren.
De Nederlandsche Arbeidsdienst (NAD), opgericht op 6 oktober 1940, had als doel jonge Nederlanders op te voeden in de geest van het nationaalsocialisme. Aanvankelijk op vrijwillige basis, werd vanaf begin 1942 deelname verplicht voor bepaalde groepen, omdat het enthousiasme beperkt was. De NAD zette jongeren in voor fysieke arbeid zoals ontginning, graafwerkzaamheden en aardappels rooien, maar er was ook aandacht voor exercitie, sport, zang en vorming. In Friesland bestonden acht werkkampen, waaronder Wurksathe en Sparjebird in Hemrik. Hoewel de NAD een Nederlandse organisatie was, hing er een “geur van fout” omheen: de leiding bestond grotendeels uit NSB’ers en de organisatie verspreidde nationaalsocialistische ideeën onder de jonge arbeiders. Propagandafiguur ‘Koenraad’ moest jongeren enthousiasmeren, maar werkte averechts omdat hij te braaf en afstandelijk werd gevonden.
Op 5 september 1944, tijdens Dolle Dinsdag, liep het merendeel van de werkkampen leeg toen de Duitse bezetter en NSB’ers in paniek raakten bij het nieuws dat de geallieerden de Nederlandse grens hadden overschreden. Vijf dagen later werd de NAD formeel opgeheven.
Na de bevrijding van de gemeente Opsterland op 14 april 1945 lag het voormalige werkkamp Sparjebird in Hemrik verlaten. Kort daarna werden NSB’ers, collaborateurs en zogenaamde ‘moffenmeiden’ gevangen genomen en naar Sparjebird gebracht om hun straf af te wachten, vaak ontzegging van kiesrecht of andere sancties. De eerste weken werd het kamp bewaakt door verzetsmensen, wat leidde tot een gespannen en harde sfeer, later overgenomen door professionele bewakers. Vanaf juni 1946 kreeg het kamp een nieuwe functie onder het Directoraat Generaal voor Bijzondere Rechtspleging als heropvoedingskamp voor jeugdige politieke delinquenten. In juni 1947 werd het kamp overgedragen aan het Bureau Bijzondere Jeugdzorg, waarna het uiteindelijk werd opgeheven en de barakken en inventaris verkocht.
-
-
66
-
65
-
63
-
69
-
Laatste rustplaats Jan Welfing
Jan Welfing (1920–1945) was een jonge Fries die actief was in het verzet en tijdens de bevrijding van Opsterland in Ureterp omkwam. Zijn naam wordt geëerd in zijn geboortedorp.
Laatste rustplaats Jan WelfingLaatste rustplaats Jan Welfing
Jan Welfing (1920–1945) was een jonge Fries die actief was in het verzet en tijdens de bevrijding van Opsterland in Ureterp omkwam. Zijn naam wordt geëerd in zijn geboortedorp.
Jan Harmens Welfing, geboren op 19 mei 1920 in Duurswoude (nu Wijnjewoude) en opgegroeid in Hemrik, werkte als huisschilder maar sloot zich tijdens de bezetting aan bij de Binnenlandse Strijdkrachten (BS), het Friese verzet tegen de nazi’s. Zijn inzet voor vrijheid zou hem uiteindelijk het leven kosten.
Op 14 april 1945, de dag van de bevrijding van Opsterland, raasden felle gevechten door Ureterp toen Duitse troepen het dorp binnenvielen. In het vuurgevecht tussen ongeveer twaalf BS’ers en de Duitsers sneuvelden meerdere verzetsstrijders, waaronder de 24-jarige Jan Welfing. Het geweld was hevig, met pantservuisten en granaten, terwijl dorpelingen zich in kelders verschoolden. Kort daarna bevrijdden troepen van het B-squadron van de Royal Canadian Dragoons het dorp, namen dertig Duitsers gevangen en wisten zo de dreiging te beëindigen.
Jan Welfing werd begraven in Wijnjewoude, samen met zijn jongere broer Jentje, die vijf maanden eerder verdronk tijdens een vluchtpoging. Ter herinnering aan zijn moed en opoffering is een straat in Wijnjewoude naar hem vernoemd: de Welfingstrjitte.
-
-
42
- 45
- 41
- 20
- 27
- 39
- 32
- 37
- 34
- 29
- 81
- 80
- 57
- 66
- 16
- 44
- 40
- 53
- 51
- 54
- 56
- 52
- 58
- 47
- 43
- 68
- 69
- 55
- 40
- 78
- 73
- 75
- 72
- 77
- 71
- 74
- 16
- 37
- 17
- 31
- 38
- 67
- 60
- 66
- 65
- 63
- 69
- 42