Appelscha in de 13e eeuw bestond uit de vier boerengemeenschappen Boerestreek, Aekinga, Terwisscha en de Bult. In die tijd waren kerkbelijdenissen Rooms-Katholiek. Voor het stichten van een kerk voor Appelscha werd voor de hogere ligging van Terwisscha gekozen, droog en ongeveer in het midden.
De Bisschop van Utrecht bezat behalve kerkelijke ook bestuurlijke en rechterlijke macht. Vanuit zijn eigen kerk in Diever zal de stichting van een parochie met de Trefkerk (foto 3), met de beschermheilige Sint-Nicolaas, in Appelscha zijn bevorderd (object 33). In 1580 vond, aangezet door de Spaanse overheersing, de staats-kerkhervorming plaats en werden de rooms-katholieke gemeenten verboden. Alleen de gereformeerde godsdienst (de Nederlands-Hervormde Kerk) werd toegestaan. Priesters en pastoors werden predikanten, parochies werden gemeenten. In 1836 ontkwam ook de kerk in Appelscha niet aan de gereformeerde afscheiding (object 76). Door de aanwas van de bevolking langs de gegraven vaart in het eerste kwart van de 19e eeuw en de opmars van de turfwinning daarna werd in 1868 besloten een grotere kerk te bouwen in Nieuw-Appelscha. De eerste steen werd in 1869 gelegd en de bouw werd voltooid in 1870, maar zonder toren. Enkele jaren later zorgde de gemeente Ooststellingwerf voor een toren met uurwerk. Pas in de 20e eeuw kwam er ook een pastorie.
Twee kerkgebouwen, twee gemeenten... In 1882 samengegaan als Hervormde Kerk van Appelscha. Begin 20e eeuw is de Trefkerk nog helemaal opnieuw gebouwd, maar in 1973 afgestoten en overgedragen aan de Stichting Trefkerk Oud-Appelscha.
